Is de flamingo echt roze?

[Carl de Moncharline] We leven al sinds onze vroege jeugd met dat beeld. Toch wordt de flamingo/Vlaming niet roze geboren… hij wordt het. Die schitterende kleur heeft hij te danken aan zijn omgeving en aan wat hij op zijn bord vindt. Kortom, de flamingo ziet het leven alleen maar rooskleurig omdat hij in goede omstandigheden zou leven. Laten we dus een kijkje gaan nemen op de borden van de horeca aan de andere kant van de taalgrens, in de omgeving « Ongeveer » van de Zoo van Antwerpen, om het zeker te weten. Brussel pakt nochtans groots uit Hoewel de Brusselse horeca het volgens alle barometers moeilijk heeft, is dat nochtans niet door een gebrek aan bezoekers, « althans voorlopig », want sinds de nieuwe Brusselse meerderheid aan visit.brussels heeft gevraagd om zich opnieuw te focussen op haar « essentiële opdrachten », en we sinds covid weten hoe weinig onze beroepen als essentieel worden beschouwd, kan de vraag worden gesteld. Nochtans, met bijna 9,8 miljoen overnachtingen in 2024, een historisch record, en 9,63 miljoen in 2025, alsook ongeveer 35.000 dagelijkse passanten in de Voetgangerszone, 34.700 aan de Naamsepoort en 28.600 op de Grote Markt, volgens de Retailbarometer 2025 van hub.brussels, kan men niet zeggen dat Brussel een tekort heeft aan toeristen, pendelaars of bezoekers. We zullen zien of de nieuwe meerderheid het record kan breken en de 10 miljoen overnachtingen kan overschrijden. Maar als de potentiële klantenkring bestaat, waarom hebben we dan dat onuitstaanbare gevoel dat Brussel ziek is en dat de horeca zich beter ontwikkelt bij onze Vlaamse buren? In Vlaanderen schuift de politiek mee aan tafel met de horeca Zou Brussel zijn horeca minder goed kennen? Neen. Het Brussels Gewest beschikt ook over zijn Observatorium voor de Handel dat al decennialang gegevens verzamelt… Het verschil ligt misschien in wat men ermee doet… of niet. Laten we de gastro dus verlaten voor de gastronomie, richting de Zoo van Antwerpen. Om te zien of de waterkers er echt groener is dan elders. Aangekomen in Antwerpen-Centraal, een van de vele Belgische stations die prachtig gerenoveerd zijn terwijl Brussel nog steeds op de trein wacht, stappen we al meteen in een van de 16 horecakernen die door de stad zijn geïdentificeerd en geanalyseerd in haar « Meting Antwerpse horecakernen 2025 ». Het verschil met Brussel ligt misschien in het feit dat Antwerpen zijn horeca als een volwaardige economische sector beschouwt. De stad meet de sector om hem beter te begrijpen en voorziet zich van een heuse begeleidingsstrategie. Sinds 2023 beschikt de stad over een Horecaplan, het « Horecabeleidsplan », met als baseline « De stad als supporter voor Antwerpse horeca », « De stad als supporter van de Antwerpse horeca ». Achter de slogan schuilen 3 assen: de regels vereenvoudigen, zaken helpen zich te vestigen en te ontwikkelen, de samenwerking tussen de stad en de professionals versterken. Maar ook 20 concrete acties: wie wil investeren ondersteunen, Antwerpen als horecabestemming promoten of winterterrassen ontwikkelen. Een beleid dat dus niet langer alleen bestaat uit het reguleren van de sector, maar ook en vooral uit het begeleiden ervan. Een van die twintig acties trekt in het bijzonder mijn aandacht: de nachthoreca ondersteunen en promoten. Een ambitie die voor mij vreemd klinkt, zo ver lijken de gloriedagen van de Cap de Nuit, de Si Bémol, de Campus of de Cabestan... Vooruit, het is al tijd om de trein terug te nemen, richting Gent, waar de horeca wordt beschouwd als een speler in de ruimtelijke ordening en de aantrekkelijkheid van de stad. Ook Gent heeft haar strategisch plan, de « Vision Detailhandel en horeca », en begeleidt de zowat 170 ondernemers die er, volgens Sofie Bracke, schepen van Economie en Handel, elk jaar een horecazaak opstarten. Een speciale pagina gidst de toekomstige uitbater, van de controle van de horecabestemming tot de aanvraag van zijn horecacertificaat en de verschillende vergunningen, alles op één plek gebundeld. De stad biedt zelfs haar « Drukte Radar » aan, die informatie geeft over de bezoekersaantallen, de herkomst en de uitgaven van bezoekers per wijk, om beter te kunnen kiezen waar men zich vestigt. Wat een trieste vaststelling dan om te horen wat er gebeurt in Elsene, waar de horecacel op het emblematische Kasteleinsplein net twee tot drie etablissementen heeft gesanctionneerd die niet in orde waren met hun bestemming, volgens een handelaar van het plein die me de anekdote vertelde op 25 september. Met alle rampzalige gevolgen van dien voor hem en zijn leveranciers. De wereld op zijn kop, maar vooral achterstevoren, en men vraagt zich af hoe dit in 2026 nog mogelijk is! Kortom, de reis gaat verder naar Hasselt, waar terrasvergunningen stilzwijgend worden verlengd in plaats van elk jaar een nieuwe aanvraag te vereisen en in principe het hele jaar door kunnen blijven staan. Dan Kortrijk, waar de stad de openbare ruimtes die ze voor terrassen toestaat gratis ter beschikking stelt van de horeca, nadat de belasting in 2020 werd afgeschaft. De flamingo/Vlaming is dus niet van nature roze… men maakt zijn leven gewoon eenvoudiger! [Kader] Brussel, de kookpot die op overkoken staat? Antwerpen plant, Gent begeleidt, Hasselt vereenvoudigt, Kortrijk faciliteert. En Brussel in dit alles? De vaststelling is nogal onverteerbaar. Van januari tot augustus 2026 gingen in Brussel 235 horecazaken failliet, een stijging met 4,4 % in een jaar en meer dan 18 % van de Brusselse faillissementen, volgens gegevens van Statbel die op 24 september werden bijgewerkt. Begin september stelde de Federatie Horeca Brussels zelf de vraag: « Is de Brusselse horeca ziek, of gewoon in volle verandering? » Achter deze cijfers schuilt ook een groeiende onvrede: die van ondernemers die niet het gevoel hebben begeleid en ondersteund te worden, hoewel ze een grote bijdrage leveren aan de economie van de stad en het land, zonder hun uren te tellen. Nee, de waterkers is niet groener in Vlaanderen en het leven is er niet per se rooskleuriger. Ook daar hebben uitbaters te kampen met de indexering van de kosten, de reglementeringen, de rekruteringsproblemen en de faillissementen. Vlaanderen ontsnapt niet aan de algemene somberheid. Maar mijn onderzoek toont op zijn minst aan dat sommige Vlaamse steden van de horeca een expliciete groeistrategie hebben gemaakt en proberen de spelers in de sector zo goed mogelijk te begeleiden. De Vlamingen evolueren misschien gewoon in een omgeving die hen meer in staat stelt om (opnieuw) kleur te krijgen. Het is nu wachten tot Brussel zijn strategie uitrolt om zijn horeca weer echt te laten opstijgen, voordat de klimaatverandering een gedwongen migratie veroorzaakt…